Het Full Self-Driving-systeem van Tesla komt volgens nieuw onderzoek steeds dichter in de buurt van menselijk rijgedrag, maar dat blijkt niet alleen een verbetering te zijn. Het systeem haalt fietsers in op manieren die als onveilig worden beoordeeld, rijdt regelmatig harder dan de toegestane snelheid en leest verkeersborden soms verkeerd. In de berichtgeving wordt het gedrag vergeleken met dat van een irritante bestuurder, iemand die de regels net niet volledig volgt en andere weggebruikers daardoor hinder bezorgt.
Die conclusies komen uit een studie die beschrijft hoe het systeem zich op de weg gedraagt. Het onderzoek richt zich niet alleen op de techniek achter de software, maar vooral op het zichtbare rijgedrag in het verkeer. Juist dat gedrag is voor andere weggebruikers direct merkbaar. Het inhalen van fietsers raakt bovendien rechtstreeks aan de verkeersveiligheid, omdat fietsers bij een te krappe passage weinig ruimte en weinig bescherming hebben. Het systeem wordt in de studie dus niet beoordeeld op een abstracte maatstaf, maar op situaties die zich dagelijks op de weg voordoen.
Opvallend is de combinatie van drie tekortkomingen die tegelijk worden genoemd. Het inhalen van fietsers met te weinig ruimte is een risico voor de kwetsbaarste verkeersdeelnemers, terwijl het overschrijden van snelheidslimieten de veiligheid van iedereen op de weg aantast. Het verkeerd identificeren van verkeersborden is daarnaast relevant omdat een systeem dat een snelheidslimiet of waarschuwing mist, in een volgende situatie verkeerd reageert. Juist de opeenstapeling van deze gedragingen maakt de bevindingen zwaarder dan een afzonderlijke fout.
Wat de bevindingen extra gewicht geeft, is dat ze betrekking hebben op een systeem dat bedoeld is om het rijden te ondersteunen en zelfstandiger te maken. Wie Full Self-Driving gebruikt, verwacht dat het verkeer soepel en veilig wordt afgewikkeld. Wanneer het systeem in een fietser onverwacht ruimte inneemt of harder rijdt dan toegestaan, vraagt dat van de bestuurder een snelle reactie. Het onderzoek laat daarmee zien dat de afstand tussen wat zo'n systeem belooft en wat het op de weg daadwerkelijk doet, nog aanzienlijk kan zijn.
Belangrijke vragen blijven vooralsnog open. De exacte omvang van het onderzoek, de testomstandigheden en de wegen waarop is gereden, zijn in de beschikbare informatie niet bevestigd. Ook is niet vastgesteld of deze gedragingen bij alle softwareversies voorkomen. Evenmin is bekend hoe vaak de fouten optreden in vergelijking met menselijke bestuurders, wat een eerlijke vergelijking van de veiligheid mogelijk zou maken. Zonder die cijfers blijft het beeld van de frequentie van de fouten onvolledig.
Tesla heeft in de beschikbare berichtgeving nog niet gereageerd op de bevindingen. Voor Nederlandse rijders die overwegen Full Self-Driving te gebruiken of aan te schaffen, is het relevant om te weten dat het systeem volgens dit onderzoek nog niet betrouwbaar genoeg is om zonder aandacht van de bestuurder te worden vertrouwd. Het blijft de verantwoordelijkheid van de bestuurder om de situatie op de weg zelf in de gaten te houden en in te grijpen waar dat nodig is, zeker wanneer fietsers of andere kwetsbare weggebruikers in de buurt zijn.
5
